Prawo w moim życiu – Sylwia Spurek

Książka ?Prawo w moim życiu. Wszystko, co musisz wiedzieć o obowiązującym prawie, by zabezpieczyć swoją przyszłość? Sylwii Spurek ukazała się właśnie nakładem wydawnictwa Zacharek ? Dom Wydawniczy.

Publikacja zawiera kompleksowe i przystępne omówienie prawnych zagadnień dotyczących małżeństwa, w tym jego zawarcia i rozwiązania oraz majątkowych ustrojów małżeńskich. Przedstawia także prawną stronę życia w niesformalizowanym związku (konkubinat). Przeznaczona jest zarówno dla tych, którzy planują ślub, jak i dla tych, którzy już powiedzieli sakramentalne ?TAK? albo w ogóle nie zamierzają zawierać związku małżeńskiego.

W opracowaniu znaleźć można przydatne w małżeństwie i konkubinacie wzory pism procesowych oraz formularze, a także wyciąg z obecnie obowiązujących przepisów dotyczących kwestii omawianych w książce.

?Prawie każdy z nas był, jest lub będzie w związku z inną osobą. Weźmiemy ślub albo będziemy żyć w konkubinacie. Niektórzy z nas się rozwiodą albo wystąpią o separację. Te wszystkie wydarzenia i sytuacje, poza ich wymiarem emocjonalnym, mają również charakter prawny i rodzą określone prawne konsekwencje. Warto je znać. W tym celu możemy sięgnąć do przepisów w odpowiednich ustawach i kodeksach albo ? do komentarzy do tych ustaw i kodeksów. Jednakże język prawny i prawniczy ? powszechnie używane w tych publikacjach ? hermetyczne i często mało zrozumiałe, nie skłaniają ani do lektury aktów prawnych, ani do studiowania komentarzy do tych aktów?.
(Wstęp, str. 7)


Mając to na uwadze, autorka niniejszej publikacji omawia w przystępny i zrozumiały sposób wszelkie prawne zagadnienia, które dotyczą: małżeństwa, konkubinatu, rozwodu i separacji oraz małżeńskich ustrojów majątkowych.

Dzięki tej książce dowiesz się:

* jakie formalności trzeba załatwić przed ślubem;
* co wybrać ? małżeńską wspólność czy rozdzielność majątkową;
* jak skutecznie dochodzić alimentów;
* jak się rozwieść, a jak przeprowadzić separację;
* co możesz, a do czego nie masz prawa, gdy żyjesz w konkubinacie;
* w jaki sposób zabezpieczyć finansowo konkubenta;
* jak skutecznie sporządzić testament.

Sylwia Spurek – prawniczka, w 2004 r. ukończyła aplikację legislacyjną. Autorka prawniczej publikacji ?Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie. Komentarz? (Wolters Kluwer, Warszawa 2008) oraz kilkudziesięciu innych publikacji i artykułów w dziedzinie prawa rodzinnego, administracyjnego i karnego. Wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego oraz Polskiej Akademii Nauk.

?Prawo w moim życiu. Wszystko, co musisz wiedzieć o obowiązującym prawie, by zabezpieczyć swoją przyszłość?

Wydawnictwo: Zacharek ? Dom Wydawniczy
Autor: Sylwia Spurek
Format: 170 x 240 (B5)
Liczba stron: 212
Data wydania: lipiec 2010
Okładka: miękka

UWAGA!

Z przyjemnością informujemy, że każdy czytelnik serwisu QueerCafe.pl przy zakupie książki Sylwii Spurek ?Prawo w moim życiu. Wszystko, co musisz wiedzieć o obowiązującym prawie, by zabezpieczyć swoją przyszłość? w księgarni internetowej poda hasło „Queer Cafe”, nie poniesie kosztów przesyłki.
Adres księgarni: www.zacharek.com/ksiegarnia

 

 

Fragmenty książki:

Wstęp

Prawie każdy z nas był, jest lub będzie w związku z inną osobą. Weźmiemy ślub albo będziemy żyć w konkubinacie. Niektórzy z nas się rozwiodą albo wystąpią o separację. Te wszystkie wydarzenia i sytuacje, poza ich wymiarem emocjonalnym, mają również charakter prawny i rodzą określone prawne konsekwencje. Warto je znać. W tym celu możemy sięgnąć do przepisów w odpowiednich ustawach i kodeksach albo ? do komentarzy do tych ustaw i kodeksów. Jednakże język prawny i prawniczy ? powszechnie używane w tych publikacjach ? hermetyczne i często mało zrozumiałe, nie skłaniają ani do lektury aktów prawnych, ani do studiowania komentarzy do tych aktów. Niniejsza publikacja przystępnie omawia wszelkie prawne zagadnienia dotyczące małżeństwa:

- jakie formalności i gdzie powinniśmy załatwić przed ślubem,

- na jaki ustrój majątkowy w małżeństwie się zdecydować,

- jak spowodować, żeby małżonek zaczął łożyć na dom i dzieci,

- w końcu, jeśli będziemy chcieli się rozstać ? jak przeprowadzić rozwód, a jak separację?

Przyszli i obecni małżonkowie z pewnością najbardziej zainteresowani będą rozdziałami książki poświęconymi zawarciu (rozdział 1) i rozwiązaniu małżeństwa oraz separacji (rozdział 4), a także małżeńskim ustrojom majątkowym (rozdział 3).

Ze względu na rosnące znaczenie konkubinatu i liczbę osób, które pozostają w takim niesformalizowanym związku, publikacja zawiera też kompleksowe omówienie, na gruncie przepisów prawnych, życiowych sytuacji, w których konkubent lub konkubina mogą się znaleźć (rozdział 2). Brak w polskim porządku prawnym instytucji konkubinatu powoduje, że konieczne było wskazanie wielu aktów prawnych i przedstawienie prawnej strony funkcjonowania w konkubinacie w sposób szczegółowy, często na tle różnic dotyczących skutków prawnych małżeństwa i konkubinatu. To, do czego konkubent lub konkubina ma prawo, a do czego ? nie będąc małżonkiem ? prawa nie ma, omawiamy, biorąc pod uwagę każdy etap związku i różne życiowe sytuacje. Publikacja zawiera też wzory pism procesowych oraz formularzy, które mogą się przydać w małżeństwie i w konkubinacie, a także wyciąg z wszystkich, obecnie obowiązujących, przepisów dotyczących kwestii omawianych w książce, tak aby można było do nich sięgnąć w razie potrzeby i bez konieczności poszukiwania ich gdzie indziej. W poszczególnych rozdziałach znajdziecie również historie, które choć tutaj fikcyjne, z pewnością zdarzyły się komuś w prawdziwym życiu, a obrazują zastosowanie określonych przepisów do konkretnego stanu faktycznego.

Mam nadzieję, że niezależnie od tego czy planujecie ślub, czy powiedzieliście już sakramentalne ?TAK?, czy chcecie się rozstać, czy też w ogóle nie zamierzacie zawierać związku małżeńskiego, ta publikacja będzie dla was przydatna.

Podsumowanie. Po ustaniu wspólności majątkowej małżonkowie wzajemnie zwracają sobie nakłady i wydatki (np. poczynione z majątku osobistego na majątek wspólny) oraz dzielą majątek wspólny ? polubownie lub sądownie.

Warto wspomnieć, że w razie ustania majątkowej wspólności ustawowej na skutek śmierci małżonka, żyjący małżonek nadal posiada swój majątek osobisty, a ponadto posiada udział w majątku wspólnym. Udział w majątku wspólnym zmarłego małżonka staje się składnikiem pozostałego po nim spadku. Jeśli okaże się, że pozostały przy życiu małżonek jest jedynym spadkobiercą ? ustawowym lub testamentowym ? to nabywa on tytułem spadkobrania udział zmarłego w majątku wspólnym i w ten sposób przypada mu cały dotychczasowy majątek wspólny. Jeśli jednak zmarły małżonek ma również innych spadkobierców, to im w odpowiednich częściach przypada udział w spadku, czyli udział w dotychczasowym majątku wspólnym małżonków. Odrębną kwestią, o której jednak należy w tym miejscu wspomnieć, jest dziedziczenie długów. W razie śmierci małżonka, gdy nie zostawił on testamentu i spadek przypada spadkobiercom ustawowym, a więc przede wszystkim drugiemu z małżonków i dzieciom, zgodnie z prawem spadkowym długi zmarłego przechodzą na tych spadkobierców. Jeżeli nie chcą oni odpowiadać za te długi, mogą spadek po nim odrzucić bądź przyjąć z tzw. dobrodziejstwem inwentarza. Szerzej na ten temat zob. rozdział 2.

3.3 Umowne ustroje majątkowe

Obecnie małżonkowie mają daleko idącą swobodę co do ukształtowania ustroju majątkowego w małżeństwie. Jeśli nie chcą podlegać wyżej omówionym przepisom o wspólności ustawowej, mogą zawrzeć umowę majątkową, poprzez którą:

1) rozszerzą wspólność ustawową,

2) ograniczą wspólność ustawową,

3) ustanowią rozdzielność majątkową,

4) ustanowią rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków.

Umowa majątkowa może zostać zawarta w trakcie małżeństwa albo może poprzedzać zawarcie małżeństwa ? wtedy nazywana jest intercyzą. W przypadku dwóch pierwszych umów majątkowych ? rozszerzających albo ograniczających wspólność ustawową ? odpowiednie zastosowanie znajdą wyżej wskazane przepisy o wspólności ustawowej. Małżonkowie będą pozostawać bowiem we wspólności, tyle że umownej i na zasadach zmodyfikowanych przez nich samych. Poprzez umowę rozszerzającą albo ograniczającą wspólność ustawową małżonkowie ustalają, że określone przedmioty należą do majątku wspólnego albo majątku osobistego. Małżonkowie mogą np. poprzez umowę rozszerzyć wspólność ustawową na przedmioty i prawa majątkowe, które stosownie do art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią majątek osobisty każdego z nich albo na niektóre tylko rodzaje tych przedmiotów, z określonymi wyjątkami. Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi, że poprzez umowę majątkową małżeńską nie można rozszerzyć wspólności na:

1) przedmioty majątkowe, które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia, zapisu lub darowizny ? co wynika z ochrony zasady swobody testowania przez spadkodawcę i rozporządzania majątkiem przez darczyńcę, którzy mogą nie wiedzieć o modyfikacji ustroju majątkowego, a ich intencją jest przysporzenie jedynie dla danego małżonka, a nie obojga małżonków,

2) prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom (wspólność majątkowa wspólników spółki cywilnej),

3) prawa niezbywalne, które mogą przysługiwać tylko jednej osobie,

4) wierzytelności z tytułu odszkodowania za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia, o ile nie wchodzą one do wspólności ustawowej, jak również wierzytelności z tytułu zadośćuczynienia za doznaną krzywdę,

5) niewymagalne jeszcze wierzytelności o wynagrodzenie za pracę lub z tytułu innej działalności zarobkowej każdego z małżonków.

Przy interpretowaniu umowy w razie wątpliwości uważa się, że przedmioty służące wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków nie zostały włączone do wspólności. Jeśli małżonkowie zawarli umowę rozszerzającą wspólność majątkową, Kodeks rodzinny i opiekuńczy chroni wierzyciela wierzytelności, która powstała przed rozszerzeniem wspólności. Wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden małżonek, może żądać zaspokojenia także z tych przedmiotów majątkowych, które należałyby do majątku osobistego dłużnika, gdyby wspólność majątkowa nie została rozszerzona. Małżonkowie mają dużą swobodę przy opracowaniu umowy majątkowej. Muszą jednak przestrzegać zasad wskazanych wyżej, a ponadto pamiętać, że treść takiej umowy nie może naruszać zasady równouprawnienia małżonków. Przykładowo małżonkowie nie mogą ograniczyć wspólności i wyłączyć z niej wynagrodzenie jednego małżonka, a wynagrodzenie drugiego ?pozostawić? w ramach wspólności. W przypadku gdy małżonkowie wyłączyli ze wspólności wszystkie składniki majątku wspólnego, należy uznać, że ustanowili rozdzielność majątkową. Umowa majątkowa musi zostać zawarta w formie aktu notarialnego, niezależnie od tego czy dotyczy nieruchomości, czy nie. Może zostać zmieniona przez zawarcie nowej umowy. Może też zostać rozwiązana. W razie jej rozwiązania w czasie trwania małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność ustawowa, chyba że strony postanowiły inaczej. W razie ustania wspólności udziały małżonków są równe, chyba że umowa majątkowa małżeńska stanowi inaczej. Inaczej więc niż przy wspólności ustawowej tu można się umówić, że udziały będą nierówne.

Względem innych osób małżonek może powoływać się na umowę majątkową małżeńską, gdy jej zawarcie oraz rodzaj były tym osobom wiadome. Ciężar dowodu, że dana osoba wiedziała o umowie, spoczywa na małżonku ? to on musi wykazać, że inna osoba miała wiedzę na temat zawarcia umowy i jej rodzaju. Jeśli tego nie udowodni, postanowienia umowy są wobec osoby trzeciej nieskuteczne i uznaje się, że mają zastosowanie zasady dotyczące ustroju majątkowego, któremu małżonkowie by podlegali, gdyby nie zawarli umowy.

Podsumowanie. Małżonkowie mogą zawrzeć umowę majątkową rozszerzającą lub ograniczającą wspólność. Wówczas nadal będą pozostawać we wspólności, ale w zakresie, który sami ustalą, włączając lub wyłączając określone przedmioty z majątku wspólnego.

Małżonkowie mogą również poprzez umowę ustanowić rozdzielność majątkową. Wybór tego ustroju majątkowego powoduje, że każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty przed zawarciem umowy jak i majątek nabyty później. Każdy z małżonków zarządza też samodzielnie swoim majątkiem. Nie ma potrzeby wyrażania przez drugiego z małżonków zgody na określone czynności. Małżonkowie nie mają obowiązku wzajemnego informowania się w zakresie zarządu majątkiem. Przy rozdzielności nie ma masy majątkowej, zwanej majątkiem wspólnym, a przedmioty nabywane wspólnie przez małżonków będą stanowiły ich współwłasność w częściach ułamkowych (podobnie jak przedmioty nabywane przez konkubentów albo przedmioty nabywane przez osoby obce), a nie małżeńską wspólność majątkową. Jeśli umowa o rozdzielności majątkowej została zawarta w czasie trwania małżeństwa, to ustaje wspólność majątkowa i majątek, który powstał przed zawarciem umowy, a jest przedmiotem wspólności małżeńskiej, małżonkowie podzielą ? umownie lub sądownie, zgodnie z zasadami wskazanymi wyżej.

4.5 Przed sądem

Kwestie procesowe, dotyczące rozwodu, uregulowane są w Kodeksie postępowania cywilnego (zob. art. 425 i nast. regulujące postępowanie w sprawach małżeńskich). Właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód jest sąd okręgowy, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu (czyli w praktyce jest zameldowane lub przebywa). Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma ? sąd miejsca zamieszkania powoda. Wykaz sądów okręgowych znajduje się na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości www.ms.gov.pl. Pozew o rozwód można złożyć w biurze podawczym sądu lub wysłać pocztą na adres sądu. Do sądu przekazujemy pozew wraz z załącznikami oraz odpis pozwu i załączników, przeznaczony dla drugiej strony postępowania, trzeci ?zestaw? dokumentów jest dla nas. Jeśli pozew składamy w biurze podawczym sądu, na jego odpisie dostaniemy potwierdzenie złożenia pozwu. Pozew należy opłacić ? opłatą stałą w wysokości 600 zł (podobnie jak w przypadku pozwu o separację). Musimy liczyć się też z kosztami postępowania, które sąd określa na zakończenie postępowania, dotyczącymi innych rozstrzygnięć zawartych w wyroku rozwodowym (np. alimentów). Generalną zasadą jest to, że koszty sądowe ponosi strona przegrywająca (tego rodzaju sytuacją w sprawie rozwodowej jest przypadek, gdy strona jest uznana za wyłącznie winną rozkładu pożycia). W przypadku trudnej sytuacji finansowej i niskich dochodów można złożyć do sądu wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, dokumentując swoją sytuację.

W sprawie o rozwód co do zasady posiedzenia odbywają się przy drzwiach zamkniętych, co oznacza, że na sali nie może być osób postronnych. Na rozprawie obecni mogą być jedynie strony, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony. Osoba zaufania to osoba wybrana przez nas ? przyjaciółka, kuzynka. Ani sąd, ani druga strona nie może jej wyprosić z sali. W czasie rozprawy można zabierać głos i zadawać pytania świadkom. Z rozprawy sporządzany jest protokół, który możemy przejrzeć, a w razie gdy zawarto w nim nieścisłe informacje, mamy prawo, nie później niż na następnej rozprawie, zażądania sprostowania protokołu. Pamiętajmy, że w protokole protokolant(ka) zapisuje zazwyczaj treści podyktowane przez sędziego. Jako strona postępowania mamy również prawo do przeglądania akt sprawy, robienia z nich notatek, odpisów i kserokopii. Uwaga: jeśli mamy pełnomocnika, to jemu, a nie nam sąd doręcza zawiadomienia o rozprawach i pisma procesowe drugiej strony składane w trakcie postępowania, warto więc być z nim w stałym kontakcie.

W każdej sprawie o rozwód (a także o separację) sąd musi przeprowadzić dowód z przesłuchania stron. Postępowanie dowodowe ma przede wszystkim na celu ustalenie okoliczności, które dotyczą rozkładu pożycia, jak również okoliczności dotyczących dzieci stron i ich sytuacji. Dlatego, jak wskazano wyżej, sąd zadawać będzie stronom szczegółowe pytania, również dotyczące ich życia intymnego. Jest to tym trudniejsze dla stron, że sąd rozpoznaje sprawę o rozwód w składzie: jeden sędzia zawodowy i dwóch ławników. Sąd może ograniczyć postępowanie dowodowe do przesłuchania stron jedynie w sytuacji, gdy pozwany uznaje żądanie pozwu, a małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci. W innym przypadku, w tym w sytuacji, gdy małżonkowie mają małoletnie dzieci, przeprowadzane są inne dowody, np. dotyczące winy, w tym przesłuchiwani są świadkowie. W sprawie rozwodowej świadkami nie mogą być dzieci, które nie ukończyły 13. roku życia, a wspólne dzieci stron ? jeśli nie ukończyły 17. roku życia. Co istotne, jeżeli sąd uzna podczas postępowania, że istnieją widoki na utrzymanie pożycia małżeńskiego, zawiesza postępowanie.

Strony w ciągu roku od zawieszenia muszą wówczas złożyć wniosek o podjęcie postępowania ? w braku takiego wniosku sąd umarza postępowanie. Należy pamiętać, że w czasie trwania procesu o rozwód (dotyczy to także postępowania separacyjnego) nie może być wszczęta odrębna sprawa o zaspokojenie potrzeb rodziny i o alimenty pomiędzy małżonkami albo pomiędzy nimi a ich wspólnymi małoletnimi dziećmi co do świadczeń za okres od wytoczenia powództwa o rozwód (lub o separację). Natomiast postępowanie w sprawie o zaspokojenie potrzeb rodziny lub o alimenty, wszczęte przed wytoczeniem powództwa o rozwód (lub o separację), ulega z urzędu zawieszeniu z chwilą wytoczenia powództwa o rozwód (lub o separację) co do świadczeń za okres od jego wytoczenia.

Ustanie małżeństwa przez rozwód następuje z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Jeśli choćby jedna ze stron złożyła apelację, wyrok musi wydać sąd II instancji. Aby wnieść apelację, należy w ciągu 7 dni od ogłoszenia wyroku złożyć wniosek o jego uzasadnienie. Apelację składamy nie później niż w ciągu 14 dni od doręczenia wyroku z uzasadnieniem ? do sądu apelacyjnego, ale za pośrednictwem sądu okręgowego, który wydał wyrok. Apelację przesyłamy więc na adres sądu okręgowego albo składamy w jego biurze podawczym. Odpis sentencji prawomocnego wyroku orzekającego rozwód sąd przesyła do urzędu stanu cywilnego, w którym sporządzony był akt małżeństwa, w celu dokonania na nim wpisu wzmianki dodatkowej o rozwodzie. Uprawnienie do żądania rozwodu ma charakter osobisty i nie może być realizowane po śmierci jednego z małżonków. Postępowanie, które zostało wszczęte, umarza się po śmierci jednej ze stron. Należy pamiętać o wyłączeniu małżonka od dziedziczenia na podstawie art. 940 Kodeksu cywilnego.

Podsumowanie. Sprawy o rozwód rozpatruje sąd w składzie trzyosobowym. Zadaje stronom szereg pytań o prywatne sprawy, a przesłuchanie stron jest zazwyczaj tylko jednym z kilku środków dowodowych. Ze względu na charakter sprawy na sali nie może być osób postronnych. Możesz jednak przyjść z przyjaciółką albo krewną jako tzw. osobą zaufania.

Źródło: Zacharek – Dom Wydawniczy